Beta balığı doğada canlı böceklerle ve küçük su canlılarıyla beslenir. Akvaryumda bu çeşitliliği bir ölçüde geri getirmenin yolu canlı ve dondurulmuş yemlerdir. Bu yemler betanın renklerini canlandırır, sindirimini destekler ve doğal av davranışını harekete geçirir. Ama doğru kullanılmazlarsa suyu kirletebilir ya da hastalık taşıyabilirler.
Neden canlı ve dondurulmuş yem?
- Çeşitlilik: Tek tip yemle beslenen betalarda bazı besin eksiklikleri ortaya çıkabilir.
- Sindirim: Dafnia gibi kabuklu canlılar lif içerir ve bağırsakları hareketlendirir.
- Davranış: Hareketli bir avı kovalamak betanın doğal içgüdüsüdür; canlı yem bu ihtiyacı karşılar.
- İştah: Seçici ya da iştahsız betalar, dondurulmuş ve canlı yemlere genellikle daha istekli tepki verir.
Bu yemler peletin yerine değil, yanına eklenir. Günlük temel besin yine kaliteli bir pelet olmalıdır. Bkz. beta balığı ne yer?
Yem türleri karşılaştırması
| Yem | Besin değeri | Ne sıklıkla? | Not |
|---|---|---|---|
| Dafnia (su piresi) | Orta, liften zengin | Haftada 1–2 | Kabızlığa karşı en iyi yem |
| Artemia (tuzlu su karidesi) | Orta, hafif | Haftada 1–2 | Kolay sindirilir, çeşitlilik için ideal |
| Kan kurdu | Yüksek protein, yağlı | Haftada 1–2 (ödül) | Fazlası yağlanma ve şişkinlik yapar |
| Sivrisinek larvası | Yüksek, doğal besin | Bulunabildiğinde | Betanın doğadaki favorisi |
| Misis karidesi | Yüksek protein | Haftada 1 | Besleyici, iri bireyler için |
Dafnia: sindirimin dostu
Dafnia, kabuğu sert olan küçük bir su piresidir. Bu kabuk sindirilmez ve bağırsaklarda lif gibi davranarak sindirimi hareketlendirir. Bu yüzden kabızlık ve şişkinlikte ilk tercih edilen yemdir. Yemsiz günden sonraki ilk öğünde vermek de iyi bir alışkanlıktır.
Artemia: hafif ve çeşitli
Tuzlu su karidesi kolay sindirilir ve betaların çoğu tarafından sevilir. Yetişkin artemianın besin değeri orta düzeydedir; tek başına yeterli değildir ama çeşitlilik için mükemmeldir. Yeni çıkmış artemia (nauplius) ise yavru betalar için en önemli besindir.
Kan kurdu: lezzetli ama ölçülü
Kan kurdu aslında bir sinek larvasıdır. Betalar onu çok sever; proteini yüksektir. Ancak yağlıdır ve tek başına dengeli değildir. Ödül gibi, ölçülü verilmelidir. Bazı insanlarda kan kurduna karşı cilt alerjisi görülebilir; dokunurken dikkatli olun.
Dondurulmuş yem nasıl verilir?
Dondurulmuş yemler genellikle küp ya da tabaka halinde satılır. Bir küp, tek bir beta için birkaç öğünlüktür.
- Küpün küçük bir parçasını temiz bir bıçak ya da makasla ayırın; kalanını hemen dondurucuya geri koyun.
- Parçayı bir bardak akvaryum suyunda birkaç dakika çözdürün. Musluk suyu kullanmayın.
- Çözülen yemi bir pipet ya da çay kaşığıyla alın; bardaktaki suyun çoğunu akvaryuma dökmeyin.
- Yemleri tek tek ya da küçük gruplar halinde betanın önüne bırakın.
- 2–3 dakika sonra yenmeyen yemleri pipetle ya da ağla alın.
Saklama: Dondurulmuş yemleri dondurucuda, ambalajı kapalı halde saklayın. Ambalajı açtıktan sonra genellikle 3–6 ay içinde tüketilmelidir. Rengi solmuş, kurumuş ya da buz kristalleriyle kaplanmış yemler besin değerini kaybetmiştir.
Canlı yem: fırsatlar ve riskler
Canlı yem, betanın en doğal beslenme biçimidir. Hareket eden bir avı görmek betayı harekete geçirir; bu hem eğlenceli hem de sağlıklıdır.
Riskler:
- Parazit ve hastalık: Doğal sulardan toplanan canlılar parazit ve bakteri taşıyabilir.
- Kimyasal kalıntı: Tarım arazilerine yakın sularda ilaç kalıntısı olabilir.
- Su kirliliği: Yenmeyen canlılar ölür ve çürür.
Güvenli kullanım:
- Güvenilir bir akvaryumcudan, kültürü yapılmış canlı yem alın.
- Vermeden önce ince bir ağda temiz suyla durulayın.
- Betanın birkaç dakikada yiyebileceği kadar verin; kalanları ağla çıkarın.
- Kendi kültürünüzü kurmak isterseniz dafnia ve artemia en kolay başlangıçlardır.
Kurutulmuş (freeze-dried) yemler
Dondurularak kurutulmuş kan kurdu, artemia ve tubifex pratik ve uzun ömürlüdür. Betalar bunları çok sever. Ancak:
- Suyunu kaybettikleri için midede şişebilirler; kabızlık ve şişkinlik riskini artırırlar.
- Besin değerleri, dondurulmuş eşdeğerlerinden biraz düşüktür.
Doğru kullanım: Vermeden önce birkaç dakika akvaryum suyunda ıslatın, küçük porsiyonlarla ve yalnızca ödül olarak kullanın.
Haftalık plan örneği
| Gün | Ek yem (akşam öğünü yerine) |
|---|---|
| Salı | Dondurulmuş artemia |
| Perşembe | Dondurulmuş dafnia |
| Cumartesi | 3–4 adet kan kurdu |
| Diğer günler | Pelet |
| Pazar | Yemsiz gün |
Toplam porsiyonun değişmediğine dikkat edin: ek yem, pelet öğününün yerine verilir, üstüne değil. Porsiyon ölçüleri için: ne kadar yem verilir?
Hızlı cevaplar
Dondurulmuş yem mi, canlı yem mi daha iyi?
Besin değerleri birbirine yakındır. Dondurulmuş yem hastalık ve parazit riski çok daha düşük olduğu için günlük kullanımda daha güvenlidir. Canlı yem, av davranışını harekete geçirir; güvenilir kaynaktan bulabiliyorsanız ara sıra vermek iyidir.
Dondurulmuş yemi doğrudan akvaryuma atabilir miyim?
Önerilmez. Bütün bir küp tek bir betaya fazladır ve çözülen kısım suyu kirletir. Küpün küçük bir parçasını bir bardak akvaryum suyunda çözdürüp sadece yemleri verin.
Kan kurdu her gün verilebilir mi?
Hayır. Kan kurdu besleyici ama yağlıdır ve tek başına dengeli bir besin değildir. Haftada 1–2 kez, ödül olarak vermek yeterlidir.
Doğadan sivrisinek larvası toplayıp verebilir miyim?
Riskli. Doğal sulardan toplanan larvalar parazit, bakteri ve tarım ilacı kalıntısı taşıyabilir. Ancak temiz olduğundan emin olduğunuz, ilaç kullanılmayan bir kaynaktan ve iyice durulayarak verilebilir.