Beta balığının İngilizcedeki eski adı “Siamese fighting fish“dır; Türkçede Kavgacı Siyam balığı (dövüş balığı) olarak bilinir. Bu ad boşuna verilmemiştir: erkek betalar, bölgelerine giren başka bir erkeğe karşı son derece saldırgandır. İki erkek betanın aynı akvaryumda tutulması, beta bakımında en kesin “yapmayın” kurallarından biridir.
Erkekler neden kavga eder?
Doğada erkek betalar sığ sularda küçük bölgeler kurar ve bu bölgeleri diğer erkeklere karşı savunur. Bölge, köpük yuva kurmak ve dişiyi çekmek için gereklidir.
Bir erkek, başka bir erkeği gördüğünde:
- Kabarır: Solungaç kapaklarını açar, sakalını gösterir, yüzgeçlerini germe.
- Renkleri koyulaşır.
- Rakibe doğru yüzer, yan yan durarak kendini büyük gösterir.
- Taraflardan biri geri çekilmezse ısırma ve yüzgeç yırtma başlar.
Doğada yenilen erkek kaçıp uzaklaşabilir. Akvaryumda ise kaçacak yer yoktur. Sonuç ciddi yaralanma, enfeksiyon ve çoğu zaman ölümdür.
Bölmeli akvaryumlar
Bazı akvaryumcular, büyük bir akvaryumu bölmelerle ayırarak birden fazla erkek betayı tek bir akvaryumda tutar. Bu doğru yapılırsa bir çözüm olabilir, ama dikkat gerektirir.
Şeffaf bölmenin sorunu: Erkekler birbirini sürekli görür, gün boyu kabarır ve hiç dinlenemez. Bu sürekli stres bağışıklığı zayıflatır, yüzgeç ısırmaya ve hastalıklara yol açabilir.
Doğru bölmeli akvaryum için:
- Mat ya da görüşü engelleyen bölme kullanın; en azından alt kısmı mat olsun.
- Bölme sızıntısız olmalı: Betalar zıplayabilir ya da küçük bir boşluktan geçebilir. Bölme kenarlarda ve yüzeyde boşluk bırakmamalı; kapağın altına kadar uzanmalıdır.
- Her bölümde yeterli hacim: Her beta için en az 15–20 litrelik bir alan.
- Ortak su, ortak risk: Bir bölümdeki hastalık tüm akvaryuma yayılır.
Ayna kullanımı
Bazı bakıcılar betalarını hareketlendirmek ve kabarma “egzersizi” yaptırmak için kısa süreli ayna kullanır.
- Kısa süre: Birkaç dakika, haftada birkaç kez en fazla.
- Akvaryuma kalıcı ayna koymayın: Beta sürekli bir rakip görür ve strese girer.
- Yorgun ya da hasta betaya ayna göstermeyin.
Ayna bir zorunluluk değildir. Betanın zihinsel uyarımı için bitkiler, yüzen nesneler, besleme sırasında küçük oyunlar ve canlı yemler çok daha sağlıklı yollardır.
Camdaki yansıma
Bazı betalar akvaryum camındaki kendi yansımasını rakip sanır ve sürekli kabarır. Yansıma genellikle akvaryumun içi, odadan daha aydınlık olduğunda oluşur.
- Akvaryumun arkasına ve yanlarına arka plan kâğıdı yapıştırın.
- Oda ışığını açın ya da akvaryum ışığını biraz azaltın.
- Yüzen bitkiler ve yüzeye yakın yapraklar yansımayı kırar.
Erkek ve dişi birlikte
Erkek ve dişi beta da kalıcı olarak aynı akvaryumda tutulmamalıdır. Üreme dışında erkek, dişiyi kovalayabilir ve ciddi şekilde yaralayabilir. Bazen de tam tersi olur: güçlü bir dişi erkeğe saldırır.
Erkek ve dişi yalnızca kontrollü bir çiftleştirme sırasında, gözetim altında bir araya getirilir. Bkz. çiftleştirme süreci
Birden fazla beta istiyorsanız
- Her erkek için ayrı bir akvaryum: En güvenli ve en iyi seçenek.
- Doğru kurulmuş bölmeli akvaryum: Mat ve sızıntısız bölmelerle.
- Dişi grubu: Yalnızca deneyimli bakıcılar için, belirli koşullarla. Bkz. dişi beta grubu
Hızlı cevaplar
İki erkek beta büyük bir akvaryumda anlaşabilir mi?
Hayır. Akvaryum ne kadar büyük olursa olsun, iki erkek beta sonunda karşılaşır ve kavga eder. Büyük akvaryum yalnızca kavganın başlamasını geciktirir.
Kardeş erkek betalar birlikte yaşayabilir mi?
Hayır. Aynı yumurtlamadan çıkan erkekler de yaklaşık 2–3 aylıktan itibaren birbirleriyle kavga etmeye başlar ve ayrılmaları gerekir.
Betama ayna göstermek zararlı mı?
Kısa süreli, birkaç dakikalık kullanım betayı hareketlendirebilir. Ancak uzun süre ya da sık sık ayna göstermek betayı strese sokar ve yorar. Akvaryumun içine kalıcı ayna koymayın.
Betam kendi yansımasına sürekli kabarıyor, ne yapmalıyım?
Camdaki yansıma genellikle akvaryumun içi dışından daha aydınlık olduğunda oluşur. Oda ışığını açmak, akvaryumun arkasına arka plan kâğıdı yapıştırmak ya da ışığı biraz azaltmak yansımayı azaltır.