Doğada beta balıkları sık bitkili, sakin ve sığ sularda yaşar. Akvaryumda bu ortamı taklit etmek balığın kendini güvende hissetmesini sağlar, stresi azaltır ve renklerini daha canlı gösterir. Ancak uzun ve ince yüzgeçleri nedeniyle dekor seçiminde dikkatli olmak gerekir.
Önce güvenlik: yüzgeç dostu dekor
Beta balıklarının yüzgeçleri ince bir zar gibidir ve sivri bir köşeye takıldığında kolayca yırtılır. Yırtıklar mikrop kaparak yüzgeç erimesine dönüşebilir.
Naylon çorap testi: Almayı düşündüğünüz dekor ya da plastik bitkiyi ince bir naylon çorapla sürtün. Çorap herhangi bir yerde takılıyor ya da kaçıyorsa, o dekor betanın yüzgeçlerini de yırtar.
Güvenli seçimler:
- Pürüzsüz taşlar ve kenarları yumuşak kütükler
- Seramik ya da reçine mağaralar (iç kenarları pürüzsüz olmalı)
- İpek (kumaş) yapay bitkiler
- Yaprak hamağı: Yüzeye yakın asılan yapay yaprak; betanın en sevdiği dinlenme yerlerinden biridir.
Kaçının: Sert plastik bitkiler, keskin kenarlı süsler, dar delikli dekorlar (beta sıkışabilir), boyası dökülen süsler.
Zemin seçimi
Zemin yalnızca görünüş için değildir: yararlı bakterilerin yaşadığı geniş bir yüzey sağlar, bitkilerin köklerini tutar ve betanın dipte dinlenirken yüzgeçlerinin değdiği yerdir.
| Zemin | Artıları | Dikkat |
|---|---|---|
| İnce kum | Doğal görünür, yem artıkları üstte kalır, kolay sifonlanır | Çok ince (toz gibi) kum sıkışabilir; 0,5–1 mm tane idealdir |
| Yuvarlak çakıl | Ucuz, kolay bulunur, suyu bulandırmaz | Köşesiz ve orta boy (2–5 mm) olmalı; aralarında yem artığı birikir |
| Bitki toprağı (aquasoil) | Köklü bitkiler için besin sağlar | İlk haftalarda amonyak salabilir; kurulumda olgunlaştırma şart |
| Çıplak taban | Temizliği çok kolay | Yalnızca hastane ve yavru akvaryumu için; kalıcı akvaryumda bakteri yüzeyi azdır |
- Kalınlık: 3–5 cm yeterlidir. Köklü bitkiler (Cryptocoryne, Amazon kılıcı) dikecekseniz o bölgede 5–7 cm yapın.
- Renk: Koyu renkli zemin betanın renklerini öne çıkarır ve ışık yansımasını azaltarak balığı sakinleştirir.
- Kaçının: Sivri ve kırık çakıl, boyalı renkli çakıl (boya suya geçebilir), mercan kumu ve aragonit (pH’ı ve sertliği yükseltir; beta yumuşak, hafif asidik suyu sever).
- Kurmadan önce zemini bir kovada su berraklaşana kadar yıkayın; sabun kullanmayın.
- Bakımı: Her haftalık su değişiminde zemini sifonla çekerek yem artıklarını ve dışkıyı alın. Bkz. su değişimi nasıl yapılır?
Kolay canlı bitkiler
Canlı bitkiler sudaki nitratı tüketir, yosunla rekabet eder ve doğal saklanma alanları oluşturur. Aşağıdakiler yeni başlayanlar için idealdir:
| Bitki | Işık | Notlar |
|---|---|---|
| Anubias | Düşük | Kökü (rizom) toprağa gömülmez; taşa ya da kütüğe bağlanır. Geniş yaprakları dinlenme yeri olur. |
| Java eğreltisi | Düşük | Anubias gibi rizomu gömülmez. Çok dayanıklıdır. |
| Java yosunu | Düşük | Kütük ve taşlara tutunur, yuva yapan betaların ilgisini çeker. |
| Cryptocoryne | Düşük–orta | Zemine dikilir. İlk haftalarda yaprak dökebilir, sonra toparlar. |
| Amazon kılıcı | Orta | Büyük akvaryumlar için; geniş yapraklar sağlar. |
Yüzen bitkiler
Amazon frogbit, su marulu ve tüylü su mercimeği gibi yüzen bitkiler ışığı yumuşatır ve betalara doğal ortamlarını hatırlatır. Erkek betalar köpük yuvalarını sıklıkla yüzen bitkilerin altına yapar.
Ancak dikkat:
- Yüzen bitkiler yüzeyin en fazla yarısını kaplamalı. Beta hava almak için yüzeye ulaşabilmeli.
- Hızla çoğalırlar; her su değişiminde fazlasını alın.
Hint badem yaprağı (catappa)
Kurutulmuş Hint badem yaprakları suya tanen bırakır. Tanen suyu hafif çay rengine boyar, pH’ı hafifçe düşürür ve betaların doğal ortamındaki suyu taklit eder. Birçok bakıcı stresi azalttığını ve yüzgeç onarımına yardımcı olduğunu düşünür. 20 litreye orta boy bir yaprak yeterlidir; yaprak çürüdüğünde yenisiyle değiştirin.
Yerleşim önerileri
- Arkaya uzun bitkiler, öne kısa bitkiler ve açık alan bırakın.
- Filtre akıntısının olduğu tarafa geniş yapraklı bir bitki koyarak akıntıyı kırın.
- Yüzeye yakın bir dinlenme noktası (yaprak hamağı, Anubias yaprağı) oluşturun.
- En az bir saklanma yeri olsun, ama akvaryumu tamamen doldurmayın; beta yüzmeyi ve keşfetmeyi sever.
Yeni dekoru akvaryuma koymadan önce
- Taşları ve kütükleri sıcak suyla iyice fırçalayın; sabun kullanmayın.
- Doğadan topladığınız taş ve kütükleri kullanmayın; zararlı maddeler ve parazit taşıyabilir.
- Yeni kütükler suyu kahverengiye boyayabilir ve yüzebilir; bir kovada birkaç gün bekletmek ikisine de yardımcı olur.
- Canlı bitkileri, salyangoz yumurtası ve parazitlere karşı birkaç dakika temiz suda durulayın.
Hızlı cevaplar
Plastik bitkiler zararlı mı?
Sert ve sivri kenarlı plastik bitkiler uzun yüzgeçleri yırtabilir. Plastik kullanacaksanız ipek (kumaş) bitkileri tercih edin ya da naylon çorap testinden geçirin.
Canlı bitkiler için özel ışık ve gübre gerekir mi?
Anubias, Java eğreltisi ve Java yosunu gibi kolay bitkiler standart akvaryum ışığıyla ve ek gübre olmadan yaşar. Daha talepkar bitkiler için sıvı gübre gerekebilir.
Akvaryumda kaç saklanma yeri olmalı?
Tek bir beta için en az bir veya iki saklanma yeri yeterlidir. Ama akvaryumu tamamen doldurmayın; betanın yüzebileceği açık alanlar da olsun.
Beta akvaryumu için kum mu, çakıl mı daha iyi?
İkisi de olur. İnce kum doğal görünür ve yem artıkları üstte kalır, temizlemesi kolaydır. Çakıl seçecekseniz köşesiz, yuvarlak ve orta boy taneli olsun. Köklü bitki dikecekseniz bitki toprağı (aquasoil) en iyi sonucu verir.