Beta akvaryumu kurulumu: adım adım rehber

Beta balığının sağlıklı ve uzun bir ömür sürmesi, akvaryumun nasıl kurulduğuyla başlar. İyi bir beta akvaryumu kurulumu, sonraki aylarda karşılaşacağınız sorunların çoğunu baştan önler. Bu rehberde önce iyi bir beta akvaryumunun nasıl olması gerektiğini, sonra adım adım nasıl kurulacağını anlatıyoruz.

İdeal beta akvaryumu nasıl olmalı?

Özellik	Olması gereken
Hacim	En az 20 litre, ideali 30–40 litre
Biçim	Uzun ve basık; derin ve dar değil
Kapak	Şart; su ile kapak arasında 2–3 cm hava boşluğu
Su sıcaklığı	24–28 °C (ideali 26 °C), ayarlı ısıtıcıyla
pH	6,5–7,5
Filtre	Akıntısı düşük ya da ayarlanabilir (sünger filtre ideal)
Işık	Günde 8–10 saat, gece kapalı
Dekor	Yumuşak, pürüzsüz; bol bitki ve saklanma yeri
Su yüzeyi	Yüzen bitki ya da dinlenme yaprağı; beta yüzeye yakın dinlenmeyi sever

Betalar doğada sığ, yavaş akan ve bitkili sularda yaşar. Bu yüzden derin ve dar bir akvaryumdan çok, yüzey alanı geniş, sakin ve bitkili bir akvaryum ister. Hacmi seçmek için kaç litre akvaryum gerekir? maddesine ya da litre hesaplayıcıya bakabilirsiniz.

Örnek: 30 litrelik bir beta akvaryumu

• Akvaryum: Yaklaşık 50 × 25 × 30 cm, kapaklı cam akvaryum
• Isıtıcı: Termostatlı, 25–50 W
• Filtre: Sünger filtre ve küçük bir hava motoru
• Zemin: 3–4 cm ince kum ya da yuvarlak çakıl
• Bitkiler: Anubias ve java eğreltisi (kütüğe bağlı), birkaç kriptokorin, yüzeyde yüzen bitki
• Dekor: Bir kütük ya da pürüzsüz mağara, bir dinlenme yaprağı
• Işık: Zamanlayıcılı LED

Bu düzen tek bir betaya rahatça yeter. İsterseniz birkaç salyangoz ya da karides de eklenebilir; bkz. karides ve salyangoz.

Hazır set mi, kendin kur mu?

Mağazalarda “beta akvaryumu” ya da “beta seti” diye satılan ürünlerin çoğu 2–5 litrelik, ısıtıcısız kaplardır; bölmeli olanlarda her bölmeye düşen su daha da azdır. Bunlar sağlıklı bir yaşam için yeterli değildir. Bkz. beta balığı fanusta yaşar mı?

Hazır set alacaksanız şu üç şarta bakın: en az 20 litre, ayarlı ısıtıcı, akıntısı kısılabilen filtre. Bu şartları karşılayan set bulamazsanız sade bir cam akvaryumu, ısıtıcıyı ve sünger filtreyi ayrı ayrı almak genellikle hem daha ucuz hem daha iyidir.

Kurulumdan önce: alışveriş listesi

Akvaryumu kurmaya başlamadan önce gerekenlerin hepsinin elinizde olduğundan emin olun:

• Akvaryum: En az 20 litre, kapaklı. Uzun ve basık akvaryumlar, uzun ve dar olanlardan daha iyidir.
• Isıtıcı: Termostatlı, 20 litre için 25 W civarı.
• Filtre: Akıntısı ayarlanabilir ya da pipo filtre (sünger filtre).
• Termometre: Isıtıcıdan ayrı, kolay okunan bir model.
• Su düzenleyici: Musluk suyundaki klor ve kloramini giderir.
• Bitkiler, dekor ve zemin: Yüzgeçleri yırtmayacak yumuşak dekorlar, tercihen canlı bitkiler; zemin için ince kum ya da köşesiz, yuvarlak çakıl.
• Test kiti: Amonyak, nitrit, nitrat ve pH ölçümü için.
• Aydınlatma: LED akvaryum lambası; gece-gündüz düzeni ve bitkiler için günde 8–10 saat açık, geceleri kapalı.

1. Doğru yeri seçin

Su dolu bir akvaryum sanıldığından çok daha ağırdır: 20 litrelik bir akvaryum dekorlarıyla birlikte 25 kilonun üzerine çıkar. Bu yüzden:

• Akvaryumu düz ve sağlam bir yüzeye koyun. Sallanan ya da eğik bir masa camda gerilim oluşturur.
• Doğrudan güneş almayan bir yer seçin. Güneş suyu ısıtır ve yosunu çoğaltır.
• Kalorifer, soba ve klimadan uzak tutun; sıcaklık dalgalanmaları betayı strese sokar.
• Yakında priz olsun, ama kablolar sudan uzak ve “damla döngüsü” yapacak şekilde aşağı sarkarak prize gitsin.
• Sürekli kapı çarpan ya da çok gürültülü yerlerden kaçının.

2. Akvaryumu ve malzemeleri yıkayın

Akvaryumu, zemini ve dekorları yalnızca su ile durulayın. Deterjan, sabun ve çamaşır suyu kesinlikle kullanmayın; en küçük kalıntı bile balık için zehirlidir. Kumu ya da çakılı, su berraklaşana kadar bir kovada birkaç kez yıkayın.

3. Zemini ve dekoru yerleştirin

Zemini 3–5 cm kalınlığında serin. Arka tarafı biraz daha yüksek yaparsanız akvaryum daha derin görünür. Ardından dekoru yerleştirin:

• Beta balıklarının uzun yüzgeçleri kolay yırtılır. Sivri köşeli plastik süsler yerine yumuşak, pürüzsüz dekorlar seçin.
• Bir veya iki saklanma yeri (mağara, yaprak hamağı, kütük) betanın kendini güvende hissetmesini sağlar.
• Canlı bitki kullanacaksanız onları da bu aşamada dikin. Ayrıntılar için bitkiler, dekor ve zemin sayfasına bakın.

4. Suyu doldurun

Zemini dağıtmamak için suyu doğrudan dökmeyin; zeminin üzerine bir tabak koyup suyu tabağa yavaşça akıtın. Musluk suyu kullanıyorsanız, su düzenleyiciyi kutusundaki dozda suya ekleyin. Akvaryumu kapakla yüzey arasında 2–3 cm boşluk kalacak kadar doldurun.

5. Isıtıcıyı ve filtreyi kurun

• Isıtıcıyı suya yerleştirin ve fişe takmadan önce 15–30 dakika bekleyin. Böylece camın içindeki parçalar su sıcaklığına alışır ve çatlama riski azalır. Termostatı 26 °C’ye ayarlayın.
• Filtreyi çalıştırın ve akıntıyı en düşük seviyeye getirin. Beta balıkları güçlü akıntıda yorulur. Akıntıyı kıramıyorsanız çıkışın önüne bir sünger parçası koyabilirsiniz.
• Termometreyi ısıtıcının uzağına, kolay görebileceğiniz bir noktaya yerleştirin.

Isıtıcı ve filtre seçimi için ayrıntılı rehberler: ısıtıcı seçimi ve filtre seçimi.

6. Işık düzenini ayarlayın

Beta balıkları gece ve gündüz döngüsüne ihtiyaç duyar. Işığı günde 8–10 saat açık tutun. Daha uzun süre açık kalan ışık yosunu artırır; zamanlayıcılı bir priz bu işi kolaylaştırır.

7. Suyu olgunlaştırın

Kurulumun en önemli ve en çok atlanan adımı budur. Yeni akvaryumda, balığın atıklarından oluşan zehirli amonyağı zararsız hale getirecek yararlı bakteriler henüz yoktur. Bu bakterilerin filtrede çoğalması 2–4 hafta sürer. Bu sürece azot döngüsü denir ve suyu olgunlaştırma sayfasında adım adım anlatılmıştır.

Su değerleri hazır olduğunda (amonyak ve nitrit 0, nitrat düşük) balığınızı getirebilirsiniz.

8. Balığı akvaryuma alıştırın

Balığı getirdiğiniz gün onu doğrudan akvaryuma dökmeyin:

1. Işığı kapatın ve poşeti ya da kabı kapalı haliyle 15–20 dakika suyun üzerinde yüzdürün; sıcaklıklar eşitlensin.
2. Poşeti açın ve her 5 dakikada bir içine yarım bardak akvaryum suyu ekleyin. Bunu 3–4 kez tekrarlayın.
3. Balığı bir kepçe ile akvaryuma alın. Poşetteki suyu akvaryuma dökmeyin.
4. İlk gün yem vermeyin; balığın ortamı keşfetmesine izin verin.

Sık yapılan kurulum hataları

Hata	Neden sorun?	Doğrusu
Aynı gün balık koymak	Amonyak birikir, balık zehirlenir	Suyu 2–4 hafta olgunlaştırın
Kapaksız akvaryum	Beta dışarı atlayabilir	Kapak kullanın, 2–3 cm hava boşluğu bırakın
Güçlü filtre akıntısı	Uzun yüzgeçli beta yorulur	Akıntıyı kısın ya da pipo filtre kullanın
Sivri plastik süsler	Yüzgeçler yırtılır	Yumuşak dekor ve canlı bitki seçin
Deterjanla yıkamak	Kalıntı balığı zehirler	Yalnızca suyla durulayın
Küçük “beta seti” almak	Su hızla kirlenir, ısıtıcı yok	En az 20 litre, ısıtıcılı akvaryum

Kurulumdan sonra: ilk ay

Beta akvaryumuna geldikten sonraki ilk haftalar, sistemin dengeye oturduğu dönemdir:

• İlk hafta: Su sıcaklığını her gün kontrol edin. Amonyak ve nitriti 2–3 günde bir ölçün.
• Her hafta: Suyun %20–25’ini düzenleyicili ve aynı sıcaklıktaki suyla değiştirin. Bkz. su değişimi
• İlk ay boyunca: Filtre süngerini yıkamayın; yararlı bakteriler orada çoğalır. Gerekirse yalnızca akvaryum suyunda hafifçe çalkalayın.
• Gözlem: Betanın iştahı, rengi ve yüzgeçleri sağlığının en iyi göstergesidir.

Günlük, haftalık ve aylık işlerin tam listesi için bakım takvimine bakın.