Beta balığında kadife hastalığı (velvet)

Kadife hastalığı, beyaz beneğe göre daha az bilinir ama çok daha sinsidir. Belirtileri çıplak gözle zor fark edilir ve parazit solungaçları hızla etkiler. Bu yüzden genellikle geç teşhis edilir. Betanın renklerinde bir donukluk, sürtünme ya da hızlı nefes alma fark ettiğinizde kadife olasılığını mutlaka kontrol edin.

Kadife hastalığı nedir?

Kadife (velvet ya da altın tozu hastalığı), Oodinium (Piscinoodinium) cinsine ait tek hücreli bir parazitin neden olduğu bir hastalıktır. Parazit balığın derisine ve solungaçlarına tutunur, hücrelerden beslenir ve yüzeyde ince, toz gibi bir kaplama oluşturur.

Neden ciddidir?

• Hızlı ilerler: Birkaç gün içinde ağır bir duruma gelebilir.
• Solungaçları etkiler: Balık nefes almakta zorlanır.
• Bulaşıcıdır: Aynı akvaryumdaki tüm balıklara yayılabilir.
• Geç fark edilir: Belirtiler ilk aşamada çok belirsizdir.

Belirtiler

• Altın, pas ya da sarımsı toz gibi kaplama: Özellikle sırtta ve yüzgeçlerde. İlk aşamada çok zor fark edilir.
• Renklerde donukluk: Beta “tozlu” ya da soluk görünür.
• Sürtünme (flashing): Kendini dekora ve zemine sürter.
• Kapalı yüzgeçler ve hareketsizlik.
• Hızlı solunum, yüzeyde nefes alma: Solungaçlar etkilendiğinde.
• İştahsızlık ve ileri aşamada deri soyulması.

El feneriyle teşhis

Kadife’yi doğrulamanın en pratik yolu basit bir el feneridir:

1. Odayı ve akvaryum ışığını karartın.
2. El fenerini (ya da telefon fenerini) balığa yandan, eğik açıyla tutun.
3. Gövdede ve yüzgeçlerde altın ya da pas rengi, sim gibi parlayan ince bir toz görüyorsanız büyük olasılıkla kadifedir.

Beyaz benek mi, kadife mi?

Özellik	Beyaz benek	Kadife
Görünüm	Tuz tanesi gibi ayrı noktalar	İnce toz ya da sim gibi kaplama
Renk	Beyaz	Altın, pas, sarımsı
Görünürlük	Çıplak gözle kolay	El feneriyle belirginleşir
İlerleme hızı	Orta	Hızlı
Işıkla ilişki	Yok	Karanlık parazitin çoğalmasını yavaşlatır

Bkz. beyaz benek

Adım adım tedavi

1. Su değerlerini kontrol edin ve gerekirse %25–30 su değişimi yapın. Amonyak ve nitrit 0 olmalı.
2. Akvaryumu karartın. Işığı kapatın ve akvaryumun üstünü ve yanlarını bir örtüyle kapatın. Kadife paraziti ışıktan enerji üretebildiği için karanlık çoğalmasını yavaşlatır. Tedavi süresince karanlıkta tutun; beslerken kısa süre açabilirsiniz.
3. Sıcaklığı yavaşça yükseltin. Günde en fazla 1 °C artırarak 28 °C civarına getirin. Bu, parazitin yaşam döngüsünü hızlandırır ve ilacın etkili olduğu evreye daha çabuk geçmesini sağlar.
4. Kadife için satılan bir ilaç kullanın. Akvaryumcudan kadife (velvet) için önerilen bir ilaç alın ve ambalajdaki doz ve süreye kesinlikle uyun. Bu ilaçların birçoğu bakır içerir.
5. Aktif karbonu çıkarın ve ilaç süresince filtreyi çalıştırmaya devam edin.
6. Tedaviyi tamamlayın. Belirtiler kaybolsa da ambalajda belirtilen süre boyunca devam edin. Parazit zeminde kist halinde kalabilir.

Tedavi sırasında dikkat edilecekler

• Oksijeni koruyun. Solungaçları etkilenmiş balık nefes almakta zorlanır; yüksek sıcaklık da sudaki oksijeni azaltır. Yüzeyin hafifçe hareket etmesini sağlayın.
• Az besleyin. Hasta beta az yer; yenmeyen yemi hemen çıkarın.
• Diğer balıkları kontrol edin. Aynı akvaryumdaki tüm balıklar parazitle temas etmiştir; onları da gözlemleyin.
• Ekipmanı ayırın. Hasta akvaryumda kullandığınız ağ, sifon ve kovayı diğer akvaryumlarda kullanmadan önce iyice temizleyip kurutun.

Ne zaman uzmana danışmalı?

• Balık yüzeyde sürekli nefes nefese kalıyorsa
• Deri soyulması, yaralar ya da kanamalar varsa
• Tedaviye rağmen birkaç gün içinde düzelme görülmüyorsa

Önleme

• Yeni balıkları 2–4 hafta karantinada tutun. Kadife çoğunlukla yeni gelen balıklarla akvaryuma girer.
• Su kalitesini ve sıcaklığı sabit tutun. Stres altındaki balıklar daha kolay hastalanır. Bkz. su değerleri
• Başka akvaryumlardan su taşımayın. Yeni balığı getirdiğiniz poşetteki suyu akvaryuma dökmeyin.
• Ekipmanı paylaşmayın ya da her kullanımdan sonra temizleyip kurutun.