Betanızı yan yatmış, ters dönmüş ya da yüzeye yapışıp kalmış görmek çok korkutucu olabilir. Ancak yüzme kesesi sorunu, çoğu zaman göründüğünden çok daha basit bir nedene sahiptir ve birkaç gün içinde düzelir. Önemli olan nedeni doğru tahmin etmek ve gereksiz yere ilaç kullanmamaktır.
Yüzme kesesi nedir?
Yüzme kesesi, balığın karın boşluğunda bulunan, içi gazla dolu bir organdır. Balık bu kesedeki gaz miktarını ayarlayarak suda batmadan ya da yüzeye fırlamadan, istediği derinlikte durabilir. Kese baskı altında kaldığında, zarar gördüğünde ya da gaz dengesi bozulduğunda balık dengesini kaybeder.
Belirtiler
- Yan yatma ya da sürekli bir tarafa eğik yüzme
- Ters dönme (karnı yukarıda)
- Yüzeyde kalma: Beta aşağı inmeye çalışır ama yüzeye geri fırlar.
- Dibe çökme: Beta yüzeye çıkmakta zorlanır, dipte kalır.
- Kuyruğun aşağıda, başın yukarıda dik durması
- Şişkin karın (kabızlık kaynaklıysa)
Nedenler
| Neden | İpucu | Sıklık |
|---|---|---|
| Fazla besleme ve kabızlık | Şişkin karın, dışkı yok | En sık |
| Kuru yemin midede şişmesi | Pelet ya da kurutulmuş yemden sonra başladı | Sık |
| Soğuk su | Sıcaklık 24 °C’nin altında | Sık |
| Bakteriyel enfeksiyon | Diğer hastalık belirtileri, uzun süre | Daha az |
| Yaralanma | Düşme, çarpma, ağla sert yakalama sonrası | Nadir |
| Genetik / vücut yapısı | Kısa gövdeli, çok büyük yüzgeçli türlerde tekrarlayan sorun | Değişken |
Vakaların büyük çoğunluğu ilk üç nedene bağlıdır ve bakımla düzelir.
Adım adım bakım
- Yemi kesin. 2–3 gün hiç yem vermeyin. Beta yem istese de vermeyin.
- Sıcaklığı kontrol edin. 26–27 °C arasında tutun. Sıcak su sindirimi hızlandırır.
- Su değerlerini ölçün. Amonyak ve nitrit 0 olmalı. Gerekirse %25 su değişimi yapın.
- Su seviyesini düşürün. Betanın yüzeye çıkıp nefes almasını kolaylaştırmak için su seviyesini birkaç santim indirin (ısıtıcının tamamen su altında kaldığından emin olun).
- Akıntıyı azaltın. Dengesi bozulmuş balık akıntıyla savrulmasın.
- Dinlenme yeri sağlayın. Yüzeye yakın bir yaprak hamağı ya da geniş yapraklı bir bitki betanın dinlenmesini kolaylaştırır.
- Dafnia verin. Yemsiz günlerden sonra küçük bir porsiyon dafnia verin; lifli kabuğu bağırsakları harekete geçirir.
- Yavaşça normale dönün. Sonraki günlerde küçük porsiyonlarla, kuru yemleri ıslatarak beslemeye geri dönün.
Ne zaman ciddi?
Aşağıdaki durumlarda sorun büyük olasılıkla basit bir kabızlık değildir:
- Bir haftalık bakıma rağmen düzelme yoksa
- Pullar kalkmışsa (ödem belirtisi). Bkz. ödem (dropsy)
- Vücutta kızarıklık, yara ya da başka hastalık belirtileri varsa
- Balık tamamen yemeyi bırakmış ve giderek zayıflıyorsa
- Sorun sık sık tekrarlıyorsa
Bu durumlarda bakteriyel bir enfeksiyon olabilir; betayı bir hastane akvaryumuna alıp egzotik hayvanlara bakan bir veterinere ya da deneyimli bir akvaryumcuya danışın.
Kalıcı yüzme kesesi sorunu olan betalar
Bazı betalar, özellikle doğuştan ya da ciddi bir hastalık sonrası, kalıcı denge sorunu yaşayabilir. Bu betalar uygun bir ortamda uzun ve iyi bir hayat sürebilir:
- Sığ su: 15–20 cm su yüksekliği yüzeye çıkmayı kolaylaştırır.
- Bol dinlenme yeri: Yüzeye yakın yapraklar, yumuşak dekorlar.
- Çok düşük akıntı.
- Küçük ve sık öğünler, ıslatılmış yemler.
Önleme
- Porsiyonu küçük tutun. Bkz. ne kadar yem verilir?
- Haftada bir gün yem vermeyin. Bkz. günde kaç kez beslenir?
- Kurutulmuş yemleri ıslatın.
- Sıcaklığı sabit tutun. Bkz. ısıtıcı seçimi
- Haftada 1–2 kez dafnia verin. Bkz. canlı ve dondurulmuş yemler
Hızlı cevaplar
Yüzme kesesi sorunu ölümcül mü?
Fazla besleme ve kabızlıktan kaynaklanan vakalar genellikle birkaç gün içinde düzelir ve ölümcül değildir. Enfeksiyon, ciddi yaralanma ya da doğuştan gelen sorunlardan kaynaklanan vakalar daha uzun sürer ve daha ciddi olabilir.
Betam yan yatıyor ama yem istiyor, ne yapmalıyım?
Bu tablo büyük olasılıkla kabızlıktır. Yem istese de 2–3 gün yem vermeyin; sonra küçük bir porsiyon dafnia verin.
Bazı betalar neden sürekli bu sorunu yaşıyor?
Bazı yoğun yetiştirilmiş, gövdesi kısa ya da yüzgeçleri çok büyük türlerde yüzme kesesi sorunu daha sık görülür. Bu betalarda porsiyonu küçük tutmak, kuru yemi ıslatmak ve sığ, sakin bir ortam sağlamak sorunu büyük ölçüde azaltır.
Yüzme kesesi sorunu bulaşıcı mı?
Fazla besleme ve kabızlıktan kaynaklanan yüzme kesesi sorunu bulaşıcı değildir. Ancak altta bakteriyel bir enfeksiyon varsa aynı koşullardaki diğer balıklar da etkilenebilir.