Beta balığında göz şişmesi (popeye)

Betanın gözlerinden birinin ya da ikisinin birden dışarı doğru fırladığını fark etmek ürkütücüdür. Bu duruma akvaryumcular arasında popeye denir. Göz şişmesi kendi başına bir hastalık değil, bir belirtidir. Tedavinin başarısı, nedenini doğru tahmin etmeye bağlıdır.

Göz şişmesi nedir?

Göz şişmesi, gözün arkasında ya da çevresinde sıvı birikmesi sonucu gözün yuvasından dışarı doğru itilmesidir. Göz büyümüş, şişkin ve bazen bulanık görünür.

Tek göz mü, iki göz mü?

Bu ayrım, nedeni anlamak için en önemli ipucudur:

Durum	Olası neden	Ciddiyet
Tek gözde şişme	Yaralanma: dekora, cama ya da ısıtıcıya çarpma, ağla yakalama	Genellikle hafif – orta
İki gözde şişme	Kötü su kalitesi, bakteriyel iç enfeksiyon	Orta – ciddi
İki gözde şişme + kalkık pullar	Ödem, ciddi iç enfeksiyon	Ciddi

Belirtiler

• Gözün yuvasından dışarı fırlaması
• Gözde bulanıklık ya da beyazımsı bir halka
• Göz çevresinde kızarıklık ya da kanlanma
• Yeme yönelirken ıskalama (görme etkilenmişse)
• İki gözde birden ise genellikle hareketsizlik ve iştahsızlık

İki gözde birden şişme ve pulların kalkması birlikte görülüyorsa bu, ödemle bağlantılı ciddi bir durumdur. Bkz. ödem (dropsy)

Adım adım bakım

Tek gözde şişme (yaralanma şüphesi)

1. Yaralanma kaynağını bulun ve kaldırın. Sivri dekorlar, dar mağaralar, korumasız ısıtıcı, akvaryum arkadaşlarıyla kavga.
2. Su kalitesini mükemmel tutun. Temiz su, yaranın enfeksiyona dönüşmesini önler. 2–3 günde bir küçük su değişimi yapın.
3. Sıcaklığı sabit tutun: 26–27 °C.
4. Stresi azaltın. Işığı biraz kısın, akıntıyı azaltın.
5. Gözlemleyin. Yaralanmaya bağlı şişme genellikle birkaç hafta içinde yavaş yavaş iner.

İki gözde şişme (su kalitesi ya da enfeksiyon şüphesi)

1. Su değerlerini hemen ölçün. Amonyak, nitrit ve nitrat. Bozuksa %30 su değişimi yapın ve sonraki günlerde küçük, sık değişimlerle devam edin.
2. Betayı bir hastane akvaryumuna alın. Diğer balıkları korur ve tedaviyi kolaylaştırır.
3. Diğer belirtileri kontrol edin. Kalkık pul, yüzgeç erimesi, kızarıklık var mı?
4. Birkaç gün içinde düzelme yoksa bakteriyel enfeksiyon olasılığı yüksektir; egzotik hayvanlara bakan bir veterinere ya da deneyimli bir akvaryumcuya danışın. Antibakteriyel bir ilaç kullanılacaksa ambalajdaki doz ve süreye tam olarak uyun.

İyileşme süreci

• Göz şişmesi yavaş iyileşir; gözün eski haline dönmesi birkaç haftayı bulabilir.
• İyileşme sırasında şişlik azalır, bulanıklık yavaş yavaş kaybolur.
• Ağır vakalarda gözde kalıcı bulanıklık ya da görme kaybı kalabilir. Tek gözü görmeyen betalar uygun bir ortamda iyi yaşar; yemi her zaman aynı noktaya bırakmak beslenmesini kolaylaştırır.

Önleme

• Güvenli dekor kullanın. Sivri köşeli ve dar delikli süslerden kaçının. Bkz. bitkiler, dekor ve zemin
• Isıtıcıyı korumalı seçin. Beta ısıtıcıya çarpabilir ya da yaslanıp yanabilir. Bkz. ısıtıcı seçimi
• Kapak kullanın. Zıplayan beta kapağa ya da kenarlara çarpabilir.
• Su kalitesini koruyun. Haftalık su değişimi ve düzenli test. Bkz. su değerleri
• Balığı dikkatle yakalayın. Ağ yerine bir kap ya da bardakla yakalamak daha nazik bir yöntemdir.