Beta balığı yüzeyde nefes alıyorsa

Betanızın yüzeye çıkıp hava yuttuğunu görmek ilk başta şaşırtıcı olabilir. Ama bu, betayı diğer akvaryum balıklarından ayıran en ilginç özelliklerden biridir. Asıl önemli olan, normal hava solumayı nefes darlığından ayırt edebilmektir; çünkü nefes darlığı çoğu zaman acil müdahale gerektiren bir sorunun işaretidir.

Labirent organı: betanın ikinci solunum yolu

Beta balığı labirent balıkları grubundandır. Solungaçlarına ek olarak, başının içinde labirent organı denen, çok kıvrımlı ve kan damarlarıyla dolu bir yapı vardır. Beta bu organ sayesinde yüzeyden aldığı havadaki oksijeni doğrudan kullanabilir.

Bu özellik, betanın doğada oksijeni az, sığ ve durgun sularda yaşamasını sağlar. Ama bu, betanın kötü suda yaşayabileceği anlamına gelmez. Amonyak ve nitrit gibi zehirli maddeler, beta ne kadar hava alırsa alsın solungaçlarına ve vücuduna zarar verir.

Normal mi, nefes darlığı mı?

Özellik	Normal hava soluma	Nefes darlığı
Sıklık	Birkaç dakikada bir, kısa süreli	Sürekli ya da çok sık
Davranış	Yüzeye çıkar, hava alır, aşağı iner	Yüzeyde asılı kalır, ağzı yüzeyde
Ağız ve solungaçlar	Sakin	Ağız hızla açılıp kapanıyor, solungaçlar belirgin çalışıyor
Genel durum	Aktif, yeme ilgili	Halsiz, iştahsız, yüzgeçler kapalı
Solungaçların rengi	Normal	Kırmızı, şiş ya da soluk

Nefes darlığının nedenleri

1. Kötü su kalitesi

En sık nedendir. Amonyak ve nitrit solungaçları tahriş eder ve kanın oksijen taşıma yeteneğini bozar. Beta, solungaçlarıyla yeterli oksijen alamadığı için sürekli yüzeye çıkar. Özellikle yeni kurulmuş, döngüsünü tamamlamamış akvaryumlarda ve fazla beslemede görülür. Bkz. azot döngüsü

2. Yüksek sıcaklık

Sıcak su daha az oksijen tutar ve balığın oksijen ihtiyacını artırır. Yaz aylarında ya da ısıtıcı arızasında su 30 °C’yi geçebilir.

3. Solungaç hastalıkları

• Kadife hastalığı: Parazit solungaçlara yerleşir. Bkz. kadife hastalığı
• Beyaz benek: Solungaçlara yerleşen parazitler solunumu zorlaştırır. Bkz. beyaz benek
• Bakteriyel enfeksiyonlar: Solungaçlarda şişlik ve renk değişimi yaratır.

4. Yüzeye ulaşamama

Yüzey tamamen yüzen bitkilerle kaplıysa, su kapağa kadar doluysa ya da güçlü bir akıntı yüzeyi çalkalıyorsa beta yeterince hava alamaz ve stres yaşar.

5. İlaç ve kimyasallar

Bazı ilaçlar, aşırı dozda kullanılan su düzenleyiciler, sprey, parfüm ya da temizlik malzemelerinin akvaryuma bulaşması solunumu etkileyebilir.

Adım adım yapılacaklar

1. Su değerlerini hemen ölçün. Amonyak, nitrit ve nitrat. Bkz. su değerleri
2. %25–30 su değişimi yapın. Yeni suyun sıcaklığını eşitleyin ve düzenleyici ekleyin. Amonyak ya da nitrit yüksekse sonraki günlerde de küçük, sık değişimler yapın.
3. Sıcaklığı kontrol edin. 30 °C’nin üzerindeyse ışığı kapatın, kapağı aralayın, akvaryumu güneşten uzaklaştırın. Sıcaklığı yavaş yavaş düşürün; ani soğutma da strese yol açar.
4. Yüzeyi açın. Yüzen bitkileri seyreltin, su ile kapak arasında hava boşluğu bırakın.
5. Yüzeyde hafif hareket sağlayın. Filtre çıkışını yüzeye doğru çevirerek sudaki oksijeni artırın, ama betayı savuracak güçlü akıntı oluşturmayın.
6. Solungaçları ve vücudu inceleyin. El feneriyle kadife tozunu, beyaz noktaları ve solungaç rengini kontrol edin.
7. Yemi azaltın. Su kalitesi düzelene kadar az besleyin ya da 1 gün yem vermeyin.

Önleme

• Akvaryumu döngüsünü tamamlamadan balık koymayın. Bkz. azot döngüsü
• Haftalık su değişimi yapın ve değerleri düzenli ölçün. Bkz. su değişimi
• Fazla beslemeyin. Yenmeyen yem amonyağa dönüşür. Bkz. ne kadar yem verilir?
• Sıcaklığı 24–28 °C’de sabit tutun. Yazın sıcaklığı izleyin.
• Yüzeyi her zaman ulaşılabilir tutun.
• Akvaryumun yakınında sprey ve kimyasal kullanmayın.

Ne zaman uzmana danışmalı?

• Su değişimi ve temel adımlara rağmen 24 saat içinde düzelme yoksa
• Solungaçlarda belirgin şişlik, kızarıklık ya da beyazlaşma varsa
• Kadife ya da başka bir hastalıktan şüpheleniyorsanız
• Birden fazla balık aynı anda etkilenmişse