İlk kritik haftaları atlatan beta yavruları hızla büyümeye başlar. Ama bu, işin kolaylaştığı anlamına gelmez. Büyüyen yavrular daha fazla yem yer, daha fazla atık üretir ve daha fazla alana ihtiyaç duyar. Birkaç hafta sonra ise yeni bir sorun ortaya çıkar: erkekler birbirleriyle kavga etmeye başlar. Bu sayfa, yavruları yetişkinliğe kadar büyütmenin aşamalarını anlatır.
Haftalara göre gelişim
| Yaş | Gelişim | Öne çıkan bakım |
|---|---|---|
| 1. hafta | Serbest yüzme, çok küçük | İlk yemler, artıkları temizleme |
| 2–3. hafta | Hızlı büyüme, artemia ile beslenme | Küçük su değişimleri başlar |
| 3–6. hafta | Labirent organı gelişir | Kapak kapalı, sıcak ve nemli hava |
| 1–2. ay | Renkler belirginleşir, yüzgeçler gelişir | Büyütme akvaryumuna geçiş |
| 2–3. ay | Cinsiyet farkları görülür, erkekler kavga etmeye başlar | Erkekleri ayırma |
| 3–4. ay | Yetişkin görünümüne yaklaşır | Sahiplendirme |
Süreler beslenme, sıcaklık ve su kalitesine göre değişebilir.
Su değişimi
Su kalitesi yavruların büyümesini doğrudan etkiler. Kirli suda yavrular yavaş büyür, hastalanır ve ölür.
- İlk hafta: Su değişimi yapılmaz ya da çok azdır; artıklar pipetle temizlenir.
- 2. haftadan itibaren: Her gün ya da gün aşırı %10–20 su değişimi yapın.
- Yeni suyu çok yavaş ekleyin. Yavrular sıcaklık ve su değişimlerine hassastır. İnce bir hortumla ya da damla damla (damlatma yöntemiyle) eklemek en güvenlisidir.
- Su sıcaklığını eşitleyin ve su düzenleyici kullanın.
- Su seviyesini kademeli artırın. Yavrular büyüdükçe su derinliğini yavaş yavaş artırabilirsiniz.
Labirent organı dönemi
Yavruların labirent organı (yüzeyden hava solumalarını sağlayan organ) yaklaşık 3–6. haftalarda gelişir. Bu dönem, beta yavru büyütmenin en kritik dönemlerinden biridir.
- Yavrular yüzeye çıkıp ilk kez hava almaya başlar.
- Soğuk hava, gelişmekte olan labirent organına zarar verebilir ve toplu kayıplara yol açabilir.
- Bu yüzden akvaryumun kapağı kapalı tutulmalı ve yüzeydeki havanın sıcak ve nemli kalması sağlanmalıdır.
- Oda sıcaklığı düşükse kapağın üzerini streç film ya da bir örtüyle kapatmak ısıyı ve nemi korur.
Bu dönemde aniden yavru kayıpları görülüyorsa ilk şüphelenmeniz gereken neden soğuk havadır. Bkz. üremede sık yaşanan sorunlar
Büyütme akvaryumu
Birkaç haftalık yavrular hızla büyür ve üreme akvaryumu küçük kalmaya başlar. Yaklaşık 3–4. haftadan itibaren yavruları daha büyük bir büyütme akvaryumuna almayı planlayın.
| Özellik | Öneri |
|---|---|
| Hacim | 40 litre ve üzeri (yavru sayısına göre) |
| Sıcaklık | 27–28 °C, termostatlı ısıtıcı |
| Filtre | Pipo filtre (sünger filtre): yumuşak akıntı, yavruları emmez |
| Kapak | Mutlaka |
| Bitkiler | Saklanma yerleri, yüzen bitkiler |
Büyük bir akvaryum suyu daha kararlı tutar ve yavrular arasındaki rekabeti azaltır.
Boy farkları ve ayıklama
Aynı yumurtlamadan çıkan yavrular arasında büyük boy farkları oluşabilir. Hızlı büyüyenler yemin çoğunu kapar ve küçükleri baskılar.
- Büyükleri ayırın: En hızlı büyüyen yavruları ayrı bir akvaryuma almak, küçüklerin büyümesine fırsat tanır.
- Farklı boyutlarda yem verin: Küçük ve büyük yavruların her biri yiyebileceği yemi bulsun.
- Saldırganları gözlemleyin: Bazı yavrular erken olgunlaşıp kardeşlerine saldırabilir; bunları erkenden ayırın.
Erkekleri ayırma
Yaklaşık 2–3 aylıktan itibaren erkekler birbirlerine karşı kabarmaya ve kavga etmeye başlar. Bu kavgalar yüzgeç yırtıklarına, yaralara ve ölümlere yol açabilir.
Ayırma zamanı geldiğini gösteren işaretler:
- Yavrular birbirine karşı kabarıyor
- Yüzgeç yırtıkları ve ısırık izleri görülüyor
- Bazı yavrular sürekli kovalanıyor
Nasıl ayrılır?
- Kavga eden ve erkek olduğu belli olan yavruları tek tek ayrı kaplara alın.
- Geçici olarak 1–2 litrelik kaplar kullanılabilir, ancak bu kaplarda sık su değişimi ve sabit sıcaklık şarttır. Kapları ısıtıcılı bir akvaryumun içine yerleştirmek ya da ısıtılan bir odada tutmak bir çözümdür.
- Kapları birbirinden görsel olarak ayırın (aralarına kâğıt koyun); sürekli birbirini gören erkekler strese girer ve kabarmaktan yorulur.
Bu aşama, beta üretiminin en çok yer ve zaman isteyen kısmıdır. Bkz. üretmeden önce bilmeniz gerekenler
Yavrulara yuva bulma
Yavrular yaklaşık 3–4 aylıkken, renkleri ve yüzgeçleri belirginleştiğinde sahiplendirilebilir.
- Arkadaşlar, tanıdıklar ve akvaryum toplulukları
- Önceden anlaştığınız akvaryum mağazaları
- Yeni sahiplere temel bakım bilgilerini verin: ısıtıcı, filtre, uygun akvaryum boyutu ve doğru beslenme. Bkz. başlangıç ekipmanı
Hızlı cevaplar
Dişi yavrular birlikte kalabilir mi?
Genç dişiler genellikle bir süre birlikte büyütülebilir, ancak bazıları da büyüdükçe saldırganlaşabilir. Dişileri yakından gözlemleyin; sürekli kovalanan ya da yaralanan bireyleri ayırın.
Yavrular neden farklı hızlarda büyüyor?
Genetik farklar, yeme erişim ve büyük yavruların küçükleri baskılaması bu farkı yaratır. En büyük yavruları ayrı bir akvaryuma almak, küçüklerin daha rahat büyümesini sağlar.
Erkekleri nasıl bir kapta tutmalıyım?
Geçici olarak 1–2 litrelik kaplar kullanılabilir, ancak bu kaplarda sık su değişimi gerekir ve sıcaklık sabit tutulmalıdır. Kalıcı olarak her erkek için ısıtıcılı ve filtreli, yeterli hacimde bir akvaryum gerekir.
Şekil bozukluğu olan yavrular ne olacak?
Bazı yavrularda omurga eğriliği ya da yüzgeç bozukluğu görülebilir. Bunların bir kısmı uygun ortamda normal bir hayat sürebilir. Ciddi şekilde zorlanan ve acı çeken yavrular için deneyimli bir üreticiye ya da veterinere danışın.